વેપાર વચકો: ‘બદ’નામને બદામમાં ફેરવી નામ કરવાનો એટિટ્યુડ એટલે….?

ઇન્ટરનેટ પર એવી અમૂક સાઈટ્સ છે જ્યાં લોકો વિભિન્ન પ્રોડક્ટ અને સર્વિસની વેલ્યુ શું છે તે જાણવા અને જણાવવા મત આપતા હોય છે. જેવી કે yelp.com. યેલ્પ.કોમ પર લોકો ખાસ કરીને હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટની ખાણીપીણી વિશે મતમતાંતર (રિવ્યુઝ) મુકે છે. જેના પરથી જે તે હોટેલ્સ અને રેસ્ટોરન્ટનું વખતોવખત મૂલ્ય થતું રહે છે.

સાન્ફ્રાન્સિસ્કો શહેરમાં એક પિઝાબાર છે. ‘પિઝેરીયા.કૉમ’. શરૂઆતમાં કેટલાંક વિઝીટર્સ દ્વારા આ પિઝેરીયાને માત્ર એક સ્ટાર મળ્યો. ત્યાની સર્વિસ, વર્તણૂંક અને ટેસ્ટ વિશે થોડી નારાજગી દર્શાવવામાં આવી. બસ પછી શું!?!?! થોડાં સમય માટે પિઝા તો ગયા ઓવનમાં. પણ તેની આ બાબતની વાઈરલ અસર થઇ.

 અસામાન્ય સંજોગોમાં આવું થાય ત્યારે તેનો માલિક શક્ય છે કે ગલ્લો બંધ કરી ‘બારમાં વયો જાય’ . યા પછી કોઈક મંત્રીસાહેબની જેમ યેલ્પ.કૉમ વિરુદ્ધ ‘કડક’ શબ્દોમાં વખોડી જરૂરી ‘સખત’ પગલાં લેત.

 પણ આ માલિક જરા ‘હટકે’ નીકળ્યો. પોતાના પિઝાબારના Criticize મામલે આવો કોઈ હલ્લો બોલાવવાને બદલે સ્ટાફમાં જઈ ‘હેલ્લો’ બોલ્યો. આ રીતે….

 “હેલ્લો દોસ્તો!…આવનાર ગ્રાહક એક અઠવાડિયાની અંદર યેલ્પની સાઈટ પર જઈ પિઝેરીયા માટે માત્ર એક જ સ્ટાર પર ક્લિક કરી અહીંથીજ ફિડબેક આપશે તેને આપણી કંપની તરફથી આ ટી-શર્ટ તદ્દન મફત!….”

 આટલું કહી પોતાના પિઝેરીયામાં બધાં જ વેઈટર્સને ‘The Most Criticized & Ridiculous One Star’ ના સ્લોગનવાળું ટી-શર્ટ પહેરાવી ફોટોગ્રાફ્સ લઇ સોશિયલ નેટવર્કની સાઈટ પર ભેરવી દીધાં. ને આવનાર દરેક ગ્રાહકને યેલ્પ માટેની આ ઓફર વિશે જાગૃત કરી મોબાઈલ પર ત્યાં જ ઇન્સ્ટન્ટ પિઝા આપી ફિડબેક પણ મેળવી લીધાં.

 બસ….પછી શું?- આજે યેલ્પ.કૉમ પણ એની સર્વિસથી ખુશ છે અનેપિઝા ખાનાર પણ.

બદનામની બદામ ખાઈને વેપારમેં નામ કરના તો કોઈ શીખે ઇનસે.

 પિઝા ‘હટકે’, તારું આવું કોઈક કામ થયું હોય તો જણાવજો. અને ખાસ તો…આપણા કોઈક વાંચકબંધુ સાન્ફ્રાન્સિસ્કોમાં રહેતા હોવ તો ખાઈ આવી આ બાબતનો ફિડબેક પણ અમને સૌને આપજો પાછા હોં!.  

• તમારી પર કિચડ ફેંકવામાં આવ્યું હોય ત્યારે કિચડને ‘મડ પેક’માં ફેરવી લલનાઓને ચીટકાવી દેવાનો એટિટ્યુડ એટલે…પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

• તમારા પર રસવાળું લીંબુ ફેંકવામાં આવ્યું હોય ત્યારે એમાંથી બ્રાન્ડેડ ‘નિમ્બૂ પાની (લેમોનેડ)’ બનાવી વેચવાનો એટિટ્યુડ એટલે…પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

• તમારા પર રસ વગરનું લીંબુ ફેંકવામાં આવ્યું હોય ત્યારે એમાંથી અથાણું બનાવી વેચવાનો એટિટ્યુડ એટલે…પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

• વરસાદમાં જ્યારે બધો જ માલ ‘પાણીમાં બગડી ગ્યો’ હોય ત્યારે પણ પોતાને ઠંડા અને ગ્રાહકને ગરમ રાખી છત્રી દેવાનો એટિટ્યુડ એટલે…પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

• તમે સાચા હોવ ને ખોટા સાબિત કરવાની પેરવી થાય ત્યારે…ખાટા ન બનીને પણ સારા રહેવાની શક્તિ મેળવતા એનર્જી-ટોનિક વેચવાનો એટિટ્યુડ એટલે…પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

• અરે!….જ્યારે તમારા ગ્રાહકો કે સ્વજનો પણ વાંકદેખા તૂટી પડતા હોય ત્યારે ખાસ…જાત પર સાબૂત રહી ગુસ્સાને બદલે જુસ્સાભેર ગોલ-અચિવમેન્ટ મિશન ચાલુ રાખવાનો એટિટ્યુડ એટલે...પોઝિટીવ વેપારિક એટિટ્યુડ.

વેપાર વસ્તુ: તંદુરસ્ત ડાળીઓ વધારતું એપલનું નવું જ આઈ‘પેડ’

“એપલની કોઈ પ્રોડક્ટ ખરીદવી એટલે ૯૯ વાર વિચાર કરીને ૧૦૦મી વારે ખરીદવા જવું જ જોઈએ.”

એવું કોઈ કથન સ્ટિવાજી જોબ્સ મહારાજે  કહ્યું નથી. એ તો મારું માનવું છે. અલબત્ત તેની વસ્તુઓ (બીજી પ્રોડકટ્સની સરખામણીએ) મોંઘી જરૂર કહી શકાય. પણ તોયે એના જેવી ૧૦૦% ક્વોલિટી કોણ આપી શકે છે?

નવું આઈ-પેડ (ઇનડાયરેકટલી નંબર-૩ કહી શકાય) જે હજુ સાતમી માર્ચે જ જાહેર થયું. તેના ઓફિશિયલ લોન્ચિંગ પ્રોગ્રામ જોવા માટે બીજાં કામો બાજુએ મુકીને પણ સવા કલાકનો સમય નેટ પર અલગ ફાળવ્યો.  

પણ પછી સવાલ એ થયો છે કે એ ખરીદવું જોઈએ?

મને તો ઘણું જ મન છે. આમ તો કોઈને વગર કહ્યે દેવું કરીને પણ ઘી પી શકું છું. પણ પત્નીને અવગણી કેમ શકાય?!?!?- જ્યાં બીજી ઘણી ઘરેલું વસ્તુઓ માટે હું તેની સાથે ‘બ્રેઇન-વોશ કે સ્ટોર્મિંગ કરતો હોઉં ત્યારે આ બાબતે પણ પહેલા તો તેને મનાવવી પડે ને પછી એ માટે ઉંચી કેશ પણ ચૂકવવી પડે.

…પણ એને કહેવાની હિંમત થાય તો ને? ગયા વર્ષે આઈફોન-4S પર આ લેખ તો લખાઈ ગયો. પણ તેનો અનુભવ મેળવવા માટે અમારા એક સગા-વ્હાલાને મનાવવા પડ્યા એટલે થોડાં દિવસો માટે કામ થઇ ગયું પણ હવે ઈ પેડના બંધાણી (એડિક્શન) થ્યા પછી બાપુ કરે પણ હુ?..?!?!….

ખૈર, એ જ્યારે આવશે ત્યારે વાત. ત્યાં સુધી આ નવા કહેવાતા આઈપેડમાં ઘણું બધું નવું શું આવવાનું છે. એ વિશે તમને સૌને જણાવી દઉં..

• રેટિના-ડિસ્પ્લે: અત્યાર સુધી કોઈ પણ કોમ્પ્યુટર, ટી.વી કે મોબાઈલમાં ન આવી હોય તેવી દ્રશ્ય-ટેકનોલોજી. સમજોને કે…ભમરાના પગમાં ચોંટેલી પરાગરજ પણ (તેના પગે પડ્યા વગર) ઝૂમ કર્યા વિના જોઈ શકાય.

• સુપર A5X પ્રોસેસર: સેકંડમાં ચાલુ થઈ એકસાથે ૪-૫ કાર્યો કરી શકે તેવી સંત-ક્રિયા કરવા શક્તિમાન!..એ પણ સતત ૧૦ કલાક સુધી.

• 4G LTE : સુપર ફાસ્ટ ડાઉનલોડ થઇ શકે એવી અલ્ટ્રા બેન્ડવિથ. ઓનલાઈન ફિલ્મ ક્લિક કરતા જ જોવા મળે…ટૂંકમાં ૩G કરતા ચાર કદમ આગળ. 

• વોઇસ-ડિકટેશન: બહુ ટાઈપ કર્યું બકા!…હવે બક બક કરીને લખાવડાવવાની તક પણ કી-બોર્ડમાં જ મળશે. (જો જો પાછા રોઝી નામની સેક્રેટરીની રોજી હમણાં ન જાય એનું ખાસ ધ્યાન રાખજો હોં!)

• ૫ મેગાપિક્સલ કેમેરા: જ્યાં બીજા કેમેરા ૩.૨ MPથી આગળ ન વધ્યા હોય ત્યારે…પાંચમાં પૂછાઈ શકો તેવા આગળ અને પાછળ ફોટા પાડતો કેમેરો.

• HD Movie Recording: હોલીવુડ સ્ટાઈલની ફિલ્મો હવે હોમમાં પણ પાડવી હોય તો?…..બીજું કશું નહિ યા હોમ! કરીને એક વાર આઈપેડનો બટન દબાવી દેવાનો…સીના સાથે પસીનો પણ ચોખ્ખો દેખાશે એની ગેરેંટી એ આપે છે…યા આ આ ર!.

• આઈફોટો પ્રોગ્રામ: મારું માનવું છે કે..એના જેવી ફોટો-ટેકનોલોજીનો નહિ જડે જોટો. ફોટો પાડ્યા પછી (એવી કલાકારીગરી બહુ ન આવડતી હોય તો પણ) તમે એમાં ઘણો બધો ફેરફાર કરી શકો..જેમ કે, લાલ થયેલી આંખને શાંત કરવું તો સામાન્ય છે. સાથે સાથે અંધારામાં કોણ ન દેખાયું હોય તેને અજવાળામાં લાવવા…કાચી લાગતી લીલી કેરીનો રંગ કાચી સેકંડમાં કેસરી કરવો, કચ્છના રણમાં પાડેલા ફોટોને કાશ્મીરના બરફમાં ફેરવવો…વગેરે..વગેરે… (ફોટોશોપ !…અબ તુજે કુછ ઓર કરના પડેગા પ્યારે!)

હઉફફફ…ચિયર્સ કહી કેશ પણ કરી શકાય એટલા લાંબા ફિચર્સ અને પ્રોગ્રામ્સ વાળું લિસ્ટ છે. બધું જોવું હોય યા પછી માણવું હોય તો અમેરિકા કે લંડનમાં રહેતા તમારા કોઈ સગાં કે વ્હાલીને જરા ખરીદવા મજબૂર કરી દેજો. કેમ કે એ દેશોમાં જ આ આવતા વીકે દુકાનમાં આવી જવાનું છે. એટલે તમારું પણ કામ થઇ જાય!

અને…છેલ્લે…

મેં તો મારી પત્નીને આ નવો આઈપેડ લેવા માટે મનાવી લીધી છે. એમ કહીને કે…

“જો દોસ્ત, તારા ડેડી-મમ્મી સાથે ઇન્ડિયા વારંવાર લાઈવ વાત જોવા-કરવાનો આપણે સૌને એક નવો જ મોકો મળી રહ્યો છે. મુક તારા આ ૬ મહિના જુના મોબાઈલને બાજુ પર. ચાલ લઇ આવીએ આ..આઇઇ……ચ્ચ !!!!”

સર‘પંચ’:

આ સાઈમનભાઈ તો એના બીજા આઈપેડ ચમત્કાર અને ચમકાર સાથે પણ હાજર છે.

વેપાર-વિચિત્ર: નેટ પર આ રીતે ‘સરળતાથી માર્કેટ’ મેળવી શકાય છે…

સેમસંગ ‘પંચ’

• અન્ય કોઈ પણ સરળ (કહેવાતું) ઈલેક્ટ્રોનિક કે ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણ ખરીદી લાવો. ને પછી…

• કાં તો અધીરા થઇ તુરંત એ વસ્તુને બોક્સમાંથી બહાર કાઢી વાપરવાનું ચાલુ કરી દો. અથવા…

• શાંત રહી એ વસ્તુ ‘સરળતાથી’ કરી રીતે વાપરવી તેની માહિતી માટે યુઝવલી બોરિંગ થવાય તેવી ૧૦-૧૫ ભાષામાં પ્રિન્ટ થયેલા યુઝર-ગાઈડમાંથી માત્ર એક વાર જાણી. ને પછી…

• મહિનાઓ બાદ ધૂળ ચડેલી હાલતમાં પસ્તીમાં નાખી દો.

પણ સેમસંગનો (એન્દ્રોઈડ બેઝ્ડ) ટોક્કો-લાઈટ મોબાઈલ લાવો ત્યારે ઉપર મુજબ બધું કરવાને બદલે સાચે જ સરળતા આપે તેવી ગાઈડ પણ કાઢી ને પછી વિડીયો-ક્લિપ મુજબ વાપરવાનું શરુ કરી લ્યો……..

એટલે જ સેમસંગ જેવી કંપની પોતાના આવા ઘણાં ક્રિયેટીવ-કાર્યો વડે આજે એપલ કંપની સાથે ખરી ટક્કર લઇ રહ્યું છે. આવું મેન્યુઅલ કાંઈ ઓટોમેટિક થોડું બની જાય છે….

ગ્રાહકને સરળતા મળે એવી વસ્તુ કે સેવા માર્કેટમાં આપણે આપી તો શકીએ છીએ. પણ ‘સરળતા’ ખરેખર ક્યાં સુધી ટકે છે…?!?!?!  હવે બીજા કરતા સાવ જ હટકે કામ તમે તમારી કોઈક એવી પ્રોડક્ટ માટે કર્યું હોય યા પછી કરવાનો કોઈ પ્લાન હોય તો જણાવશો?

બીજગણિત સર ‘પંચ’

વિષયનું સાચું ‘બીજ’ ગણિત આ રીતે…

સ્કૂલ અભ્યાસ વખતે મને બીજગણિત તરફ અણગમો ખરો. પણ નફરત નહિ.

ત્યારે (A +B)²   =  A² + 2AB + B²  ખરેખર કઈ રીતે થાય છે?- એ જણાવવા વાળા કોઈ માસ્તર ન હતા. પાછલી પોસ્ટ માં જણાયું તેમ…માસ્તરથી માસ્ટર આમ બતાવીને પણ બની શકાય છે..

હવે તો બીજા ઘણાં હોઈ શકે. પણ આજે માહિતી-મહાસાગરમાં જો આપણને ઘર બેઠે વિડીયો દ્વારા આવા બીજગણિતને બહુ સરળતાથી પચાવવું હોય તો આ માસ્ટર બાવાજી…. ખુરશીદ બાટલીવાલા પાસેથી પણ દિમાગનું ‘ઢક્કન’ ખોલવા શરમાવું જોઈએ?!!!- જરાય નહીં બાપલ્યા!

બોલો હવે તમે ભલે માસ્તર ન હોઈ શકો પણ આવા અનેકવિધ વિષયોમાં સમજાવવાની માસ્ટરી હોય તો ઈન્ટરનેટ પર તમારો વિડીઓ પણ મૂકી શકો છો, તમારી સ્કિલ્સનું વેચાણ આ રીતે પણ થઇ શકે છે…ખરુને? –

એની વે…જ્યારે પણ મુકો એટ-લિસ્ટ આ નેટ-દોસ્તને જણાવજો. સાહેબ!

“વિદ્યાર્થીને સારા માસ્તર કરતા સરળ માસ્ટરની સતત શોધ રહેતી હોય છે.” - મુર્તઝાચાર્ય

બ્લોગ તમારો…લેખ અમારો….વાચા આપણા સૌની! – નેટ વેપાર પર!

 

વેપાર-વ્યવસાઇટ: | બનો ‘માસ્તર’થી ‘માસ્ટર’….સ્કિલશેર પર!

• તમે શિક્ષક છો કે પછી એ થવું ગમે?

• તમે ટ્યુશન આપી શકો છો કે પછી લેવું ગમે?

• તમારામાં સામેની વ્યક્તિને ને સમજાવવાની આવડત અસરકારક છે કે સમજવાની?

• તમે સારા વક્તા છો કે પછી સારા શ્રોતા?

• તમને કોઈ એક વિષય પર સારી એવી હથોટી છે કે પછી બે વિષયમાં ‘એક્સપર્ટ’ કહી શકાય એવા ગુણ?

ઉપરના સવાલોમાંથી એક વાર જવાબ ‘હા’ હોય તો આજની લેખ-પોસ્ટ નેટ પર તમારા ભાવિના આલેખને વધુ મજબૂત કરી શકે છે.

સ્કિલશેર.કોમ. www.skillshare.com

 

આ નામ આમ તો આપણને ગમી શકે એટલા માટે કે એમાં ‘શેર’ કરવાની વાત છે…શાયરી કરવાની નહીં . પણ આ સાઈટ તમારી સ્કિલને શેર કરાવી તમારા જ્ઞાન થાકી ‘શાસન’ (કે સાસણ?!) કરાવી શકે છે.

• તમને જે કામમાં સૌથી વધુ પેશન છે, જે કામ પ્રત્યે સૌથી વધુ લાગણી છે, લગાવ છે, પ્રેમ છે. તે વહેચવું છે અને સાથે સાથે વેચવું પણ છે. તો સ્કિલશેર.કોમ તમારા માટે છે. પછી ભલેને તમે સત્તરના હોવ કે સિત્તેરના !

• પાછલી પોસ્ટમાં જણાવ્યું ને કે..શરૂઆત એકથી કરો. તો સ્કિલશેર.કોમ તમારામાં રહેલા છુપા એક્સપર્ટને એકડે એકથી શરુ કરી શકાય એ માટેના રસ્તા ખોલી આપે છે. પછી ભલેને તમે ફાંકડું ફ્રેંચ બોલી શકો કે જબ્બરદસ્ત જર્મન !

• કોઈ પણ વ્યવસાયની શરૂઆત થાય છે ત્યારે સૌ પ્રથમ આપણે ‘આમાંથી પૈસા કેમ કમાવા?’ તેની ફિકરમાં રહીએ છીએ. સ્કિલશેર “પહેલા પાળ બાંધો ને પછી પૈસા મેળવો” સૂત્ર સાબિત કરે છે. આ પાળ એટલે જ તમારા વિદ્યાર્થીઓ યા માસ્ટર્સ. પછી ભલેને તમે ચિટર બનો કે ટિચર !

 

શિક્ષણ બંને બાજુએ થી લાંબા ગાળાનું રોકાણ છે. જેટલું શીખતા જશો એટલું વધું શીખવી પણ શકશો. (એમ કો’ને કે “જ્ઞાન વહેંચવાથી વધે છે. સાહેબ!” ..એવું પાછળની પાટલીએથી કોણ બોલ્યું ભ’ઈ?)

સ્કિલશેરની…તક-વાળી બાબતો:

• તમે કોઈ પણ બાબતે નિષ્ણાત હોવ…તમારા માટે તકો પડેલી છે.

• “સારા શિક્ષક બનતા પહેલા વધું સારા વિદ્યાર્થી બનવું જરૂરી છે.” એવું કોઈ આચાર્ય એ નહિ પણ સ્કિલશેર સજેસ્ટ કરે છે.

• તેની પર તમે ‘સાવ માસ્તર’થી ‘વાઉ માસ્ટર!’ નું બિરુદ મેળવી શકો છો પછી ભલે ને ઘરકી મુર્ગી દાલ બરોબર કેમ ન હોય !

• દરરોજ અવનવા વિષયો શીખીને જ્ઞાનની ગંગા વહેવડાવી શકો છો. જાતે અપડેટ થઇ શકો છો, ને બીજાને કરી શકો છો.

• તમારી આસપાસ જિજ્ઞાસુ લોકોનું વર્તુળ રચી શકો છો.

• તમને કેટલુ કમાવું છે?- તે તમે જાતે નક્કી કરી શકો છો.

• જો કે…સ્કિલશેર હજુ અમેરિકન માર્કેટ માટે જ ખુલ્યું છે. દેશાવર માટે તૈયારીઓ ચાલુ છે. પરંતુ…જો હામ વધુ ને અને દામ ભલે ઓછાં હોય તો પણ તેની છત્ર-છાયામાં તમારા શહેરમાં પણ એક નવી જ શૈક્ષણિક શાખા ખોલી શકો છો.

એ સિવાય બીજું ઘણું બધું થઇ શકે છે. બોલો…હવે તમને શું જોઈએ છે?- જાવ પુસ્તક વગર પણ આખી સાઈટ ફેંદી વળો: www.skillshare.com પર.

“જે ઘડીએ કોઈ વ્યક્તિ શીખવા તત્પર થાય છે, આતુર થાય છે…ત્યારે તેના માટે શિક્ષક પણ પેદા થાય છે.”- અરેબિક કહેવત.

પુસ્તક પ્રિસ્ક્રિપ્શન: આપણે સૌ વિદ્યાર્થીઓ, વેપારીઓ, નોકરિયાતો….સાવ જુઠ્ઠા લોકો!

સબૂર… સબૂર… સબૂર…પ્લિઝ દોસ્તો, આજનું આવું ટાઈટલ વાંચી મને દોષ ન દેજો…. મારા પર હૂમલો ન કરતા….આ બાબતે હું ‘સાહિત્યિક નાજુક’ વ્યક્તિ છું. હાય રે!

મારાથી આ બ્લોગજગતમાં આવું કાંઈ ખોટુ બોલાય?….લખાય? તમને સૌને કેટલું ‘ખોટું’ લાગે નહિં?- પણ દોસ્તો! હું બીજું કરી પણ શું શકું જ્યારે મારા માર્કેટિંગ ગુરુ સેઠ ગોડીન જ બોલી-સંભળાવી જાય તો? એમની ‘ગુરુવાણી’ ને થોડી ધિક્કારી શકું?

આ તો ૬ વર્ષ પહેલાં એ શેઠજીએ જ્યારે આવા ‘યુનાઈટેડ જુઠ્ઠાણા’ વિશે ફોર્ચ્યુન મેગેઝીનની કોલમમાં કટકે કટકે વાત કરીને ‘All Marketers Are Liars’ નામે બૂક બહાર પાડી ત્યારે મને પણ થયું કે માણસે આ ‘જુઠ્ઠાણા’ વિશે વાત તો સાવ સાચી વાત કીધી છે. એટલે એ વાતની અસર જોવા માટે મને પણ આટલાં વર્ષો લેવા પડ્યા.

આપણી એક સાચી માન્યતા છે કે…‘જો દીખતા હૈ વહી બિકતા હૈ!’’-

પણ ઈન્ટરનેટ પર દર સેકન્ડમાં વધતી જતી વેપારીક હરિફાઈમાં તે ખોટી પડી રહી છે. હવે તો જો કહેતા હૈ…જો સુનતા હૈ…જો દીખતા હૈ વહી બીકને જા રહા હૈ.’

લાઈફમાં ભલેને આપણે ભગવદગીતા પર, બાઈબલ પર યા કુરાન-એ-શરીફ પર હાથ મુકીને “સચ બોલને કી કસમ” ખાધી હોય કે ન ખાધી હોય પણ..પણ..પણ.. એક વાત તો સાઆઆઅ વ સો ટકે સાચી કે…જ છે કે વેપારમાં અથવા કેરિયરમાં, સંબંધો વિકસાવવામાં, લાભ ખાટી લેવામાં આપણે સૌ રત્નો ઘણી વાર જૂઠનો સહારો લઇ લેતા હોઈએ છીએ.

જસ્ટ યાદ કરી લો….આપણે છેલ્લે જુઠ્ઠુ બસ થોડાં સમય પહેલા જ બોલ્યા હોઈશું……બોલો સાચુ કીધું ને?

સેઠ ગોડીન સાહેબે આ જૂઠના મૂળને પકડી શું સાચું છે એની વાત એમની ‘All Marketers Are Liars’ માં કરી છે. તદ્દન એવું પણ નથી કે જૂઠી આ દુનિયાના રંગમાં રંગાઈને દરેક લોકો પોતાનો અસલી રંગ છુપાવે છે. પણ સામેની વ્યક્તિને તેને ગમતો રંગ બતાવી ‘સત્સંગ’ કરવામાં માહિર એવી ઘણી વ્યક્તિઓ, વેપારીઓ, કંપનીઓ, મંડળો, જૂથો વગેરે વગેરે…પોતાનો હેતુ સિદ્ધ કરે છે. કેમ કે સાધુ હો યા શેતાન દરેકને પોતાનું કામ સાધવાનું હોય છે.

આ જુઠ એટલી હદે સામેવાળી વ્યક્તિ કે જૂથને અસર કરે છે કે વસ્તુ કોઈ પણ વેચવાની હોય, સેવા આપવાની હોય, તક ઝડપી લેવાની હોય, નોકરી મેળવવાની હોય, મત ભેગા કરવાના હોય, લોકોને ફસાવવા/ફોસલાવવાની બાબત હોય…..જુઠ કે બિના ભી ક્યા જીના ! એની આવી વાત દ્વારા બૂકની શરૂઆત થઇ છે.

        શું કામ, શાં માટે, કેવી રીતે  આવી રચના કે ત્રાગુ કે છટકુ રચવાની લોકોને જરૂર પડે છે…એ વિશે વિગતવાર સાચા પોઈન્ટસ પકડવા હોય તો ‘All Marketers Are Liars’ ને હાથમાં પકડી લેજો.

• “હું તને પ્રેમ કરું છું, મારી સાથે લગ્ન કરીશ?.”

• “સર! અમારી પ્રોડક્ટ બીજી હરીફ કંપનીઓ કરતા ઘણી આદર્શ છે, સસ્તી છે. મજબૂત છે…બોલો મને ઓર્ડર આપો છો?”

• “સાહેબ! હું બવ ગરીબ છું. પપ્પા કોઈ કામ ધંધો કરતા નથી. મારા પર ઘર નભે છે એટલે આ નોકરી મને આપો તો ભગવાન તમારું ભલું કરશે.”

આવા અડીયલ વાક્યો સમજ્યા વગર, પરિસ્થિતિને સમજ્યા/જાણ્યા વગર… બોલવામાં આવે ત્યારે હાથને બદલે લાફો, ઓર્ડરને બદલે ધક્કો, અને નોકરીને બદલે ‘ના’કારો મળે ત્યારે બીજી આશા નકામી. એવા મજાના સ્વપનશીલ કામો માટે શારીરિક વીરતા બતાવવાને બદલે જેન્યુઈન વાર્તા રચવી પડે છે. હવા મહેલને બદલે માહોલ બનાવવો પડે છે.

        આવું કઈ રીતે બને અથવા બનાવી શકાય?- એ માટે ‘All Marketers Are Liars’ પુસ્તક લેવા- જવા ખરીદવાની હિંમત કરવી પડશે તો કાંઈક કામ થયું કહેવાય.  

હવે સેઠભાઈએ આવી કઠીન લાગતી બાબતોને એક ઉપાય દ્વારા ઘણી સરળ બનાવી દીધી છે. જેનું નામ છે કથા-વાર્તા.

“કથા”!!!…આ શબ્દ કેટલાંક લોકો માટે ‘થાક’ છે અને કેટલાં લોકો માટે ‘થીક-જ્યુસ’…એ તો કોણ કેવુ કરે છે અને આપણે એમાંથી શું લઈએ છીએ તેના પર આધાર છે. વેપારના સંદર્ભમાં એ પ્રોડક્ટ્સ અને સર્વિસીઝ વધારે સફળ થઇ છે જેની પાછળ કે સાથે કોઈક કથા રચવામાં આવી હોય. પછી ભલેને એ વાત હેરી પોટરની હોય કે હરિ પુત્રની.

વાતને ગળે ઉતારવા માટે ગળચટ્ટી બનાવવી જ પડે છે. એવું સેઠ સાહેબ આ બૂકમાં મોણ નાખીને કહી ગયા છે. હા! એ વાતનો વસવસો છે કે ગોડીન બાપા ‘આપડા ગુજરાત’માં ફરક્યા નથી. એટલે એમના ઉદાહરણોમાં અમેરિકાની કંપનીઓની જ કથા કરવામાં આવી છે. જો એ લખ્યા પહેલા એક વાર પણ આવ્યા હોત તો ‘કથાકોશ’ નામનો મોટો સંદર્ભ આપણી દરેક લાઈબ્રેરીઓમાં આવી ‘પડ્યો’ હોત.

હવે જો તમને તમારી વસ્તુને/ સેવાને નેટ પર ‘ગ્લોબલાઇઝ્ડ’ જ બનાવવી હોય તો ધોળકાની ધરતીથી બહાર નીકળી ન્યુયોર્કની નદીમાં પણ તરવું પડશે. ‘આહ’ થી વાહ! મેળવવા આવો પ્રવાહ ગુમાવવો ન પાલવે! તો પછી હવે…

• ઉતારો પેલાં મસાલેદાર મમરાને…મેનહટ્ટનના મેદાનમાં…

• શેકાવા દો પેલાં ખારા સીંગ-ચણાને સિંગાપોરના સેરેન્ગૂનના ‘લિટલ ઇન્ડિયા’માં…

• તળાવા દો પંચોતેર પ્રકારના પાપડને પેરિસના પેલેસમાં…

શું કામ?… કયા કયા કારણોસર?…ક્યાં ક્યાં?… કઈ રીતે?- એ વિશે મસ્તાની ભાષામાં જાણવું હોય તો ‘All Marketers are Liars’ ને આંખોમાં વસાવી પડશે. 

આવી કેટલીયે ‘શઠ’ ન બનવાની ‘સાચી’ વાત વાત શ્રી ‘શેઠ’ ગોડીને એમના આવા ‘જુઠ્ઠા’ પુસ્તકમાં કરી છે.

વિશ્વના એક લાખ વીસ હજાર જેટલાં તો ઉદાહરણો હાલ પૂરતા આપવા શક્ય નથી. પણ એટ લીસ્ટ: એવા ગરમાગરમ બજારના ઉત્કૃષ્ઠ દાખલાઓમાં: એપલ કંપની આખે આખી પ્રોડક્ટસ રેન્જ,  ગૂગલની સર્વાધિક સેવાઓ, ફોર્ચ્યુન-૫૦૦ કંપનીઓની કેટલીક પેદાશો, સેવાઓની વાતને આ બૂક દ્વારા ‘ઘન્નામાં પણ થોડી થોડી’ વિગતો આપીને કરવામાં આવ્યું છે.

આ પુસ્તકને હું વાર્તા-માર્કેટિંગની ગીતા નથી કહી શકતો. પણ એમાં વાર્તા રચી માર્કેટની શ્રુષ્ટિ રચવાની વાતની ઉપયો‘ગીતા’ જણાવવામાં આવી છે તેને સ્વીકારી સતત આગળ વધવાની વાત કરું છું.

કર્મ થકી જ તો સ‘ફળ’તા મળે છે ને…આમેય ‘ફ્રિ’ શું મળે છે…?

અંતમાં, હવે આ જુઠ્ઠી વાત વિશે વાંચ્યા પછી સેઠ ગોડીન સાહેબના જ શબ્દોમાં (અલબત્ત મારા શબ્દોમાં) એક ખરેખર સાચી વાત જણાવવી છે…..

“……દરેકે દરેક માર્કેટર, વેપારી, ધંધાર્થી કાંઈ જુઠ્ઠા નથી હોતા. એ તો વાર્તા દ્વારા એમની વાતને તમારા મગજમાં ઠસાવવાની કળા કરે છે. જો તમે સાચી વાતને જુઠથી સાબિત કરી શકો તો એ જુઠ પછી જુઠ નથી રહેતું…….એટલે જ હું પણ આ બુકનું ટાઈટલ લખી થોડું જુઠ્ઠુ બોલ્યો છું. કેમ કે જો એમ ના કર્યું હોત તો તમે મારી બૂક (કે આ બ્લોગ-પોસ્ટ) વાંચવા પ્રેરાત……કે નહિં?”

સચ-સૂર‘પંચ’

ઓયે બલ બી ર!…અબ તુસી બતાઓ તે કી મૈ જુઠ બોલેયા?…..ઇ’કે મૈ કુફુર તૌલેયા… ઇ’કે મૈ ઝહર ઘોલયા….કોયના જી કોયના!”

વેપારમાં તમારી પર્સનાલીટીને સાવ સાધારણ જ રાખવી હોય તો આવું કરતા રેહજો....

• ‘મારો પોતાનો વેપાર હવે શરુ કરવો જોઈએ.’... એવું બસ માત્ર વિચાર્યા જ કરજો. પણ શરૂઆત જરાયે ના કરજો, હોં કે! (રખે ને કોઈ ભૂલ-બુલ થઇ જાયે તો ખોટના ખાડામાં પડશો.)

• કોઈ તમને મોં-ફાટ કાંઈ પણ કહી દે તો એ સ્વીકારી લેજો. તમારી વાત પર હસવા લાગે તો શરમાઈને મો સંતાડી દેજો. (એમ તો કેમ કોઈ કહી જાય, આપડી બી તો કોઈ ઈજ્જત ખરી કે ની!)

• બિઝનેસ ફેલાવવા માટે બીજી જરૂરી હોય એવી ભાષાઓ શીખવાની તો વાત જ ના કરતા! જો જો એક દા’ડો...આ બધાય ને ‘ઈંગ્લીસ’ તો શીખવું જ પડશે. 

• સમય આવે તો વેપારને લગતું નવું નવું જાણવાની વૃતિ ટાળજો. (આમેય આપણે તો ‘બવ’ જાણીએ છે હો! વધારે જાણી ને દિમાગનું દહીં ક્યાં કરવુ છે!)

• ‘આપણી પોતાની ‘વેબ-શાઈટ’ કે બૂક તય્યાર કરીને ધંધામાં તરખાટ મચાવવો છે.’ એવું હંમેશા સ્વપ્ન જોતા રેહજો. (પણ અમલ...જરાયે નહિ કરવાનો. મેહનતની ભેંસને પાણીમાં નાખવી છે કે શું?)

• એવી યોગ્ય વ્યક્તિ જેને પૂછવો જોઈએ એને ક્યારેય સવાલ ના પુછશો (ઓયે! એને ખરાબ લાગી જશે તો!)

• વેપારની શરૂઆતમાં દેવું કરીને પણ ગાડી લઇ લેવી પડે તો લઇ લેજો. પણ ધંધાર્થે ડેવેલોપમેંટ કરવા જરૂરી એવો ખર્ચ કરવો પડે તો પાછા વળી જજો. ( અરે ભાઈ તમે સમજ્યા કે....ગાડી જ થી તો સમાજમાં વટ પડે છે ને!)
• વેપાર ‘વિકસાવવા’ અઠવાડિયાના ૪૦-૪૨ કલાક તો કોમ્પ્યુટર પર જ વિતાવજો. (કેમ નહિ?!!! આખરે ઓન-લાઇન ધંધો કરવા આ કામથી ‘પ્રૉડક્ટિવિટી’ આવતી હોય તો કેમ ના કરીએ!)

• વેપાર કરવા જરૂરી એવું જોખમ લઇ તમારી જાતને ક્યારેય ધક્કો મારતા નહિ...(પાછું એજ.. પડવાનો ડર. કાંઈ બી થઇ ગયું તો ધંધો કોણ સંભાળશે?)

• તમને વધારે લોકો ના ઓળખે એમ કોશિશ કરજો. બહુ લાંબા હાથ તો કાનૂનનાં જ સારા. તમ-તમારે એક બોક્સમાં બરોબર ગોઠવાઈને રોજીંદી ઘરેડ મુજબ કામ કરતા રે’જો. તમારી જાતને પૈડાની ધાર પર મુકવા જશો તો ફરતા ફરતા ઉંધા માથે પડશો. (લોકો હસે એવા રંગીલા સાહસો તો કરવાનાજ નહિ!)

• રેફરન્સ (ભલામણ)થી તો કોઈ કામ કરાવાતા હશે?...(એક વાર એમના એહ્સાનમાં આવી જઇએ તો કાલે આપણને પણ એની મદદ માટે ખોટી દોડાદોડ કરવી પડશે.)

• હવે આ બધું જાણી વાંચ્યા પછી એક વાત તો જરૂરથી ન જ કરશો....કોમેન્ટ મુકવાની. 

 હું આમેય ક્યા વાંચું છું!

સફળતાના શિખર સુધી સૌ કોઈને સીધો રસ્તો મળતો નથી,

પણ અડગ મનના મુસાફરને હિમાલય પણ નડતો નથી!

આજે વાત કરવી છે એવી કેટલીક ગેર-માન્યતાઓ જે ઈન્ટરનેટ પર વેપાર ન કરવામાં મદદરૂપ થતી હોય છે.

• મને શીખવું તો છે. પણ ક્યાંથી અને કેવી રીતે શરૂઆત થઇ શકે એની જાણકારી નથી દોસ્ત!
• આપણને કોમ્પ્યુટર ચ્યોં આવડે છ બાપલ્યા!
• આ બધી જફાઓ કરતા પેહલા ઘણું બધું શીખવું પડે નહિ!?!?! પૈસો તો બને ત્યારે બને પ્રભુ!
• બોસ! આપણી આ નાનકડી દુકાન ભલી ને આપણે ભલા....નેટ ઉપર આઈને હું કાંદા કાઢવા છે!
• આપણી પાસે પૈસો તો છે પણ આ જ ધંધામાં થી ટાઈમ કયા મલે છે મુરબ્બી!
• ને’એટ પર ધંધા માટે ‘વેપ્શાઈટ’ હોવી જરૂરી છે, સસ્તીને ‘શારી’ શાઈટ કોણ બનાઈ આલે?
• બધુંયે થઇ શકે, પણ આ બધું કરવા પૈસો જોઈએ પૈસો, આપણી પાસે ક્યાં છે એટલો બધો લાલાં!!!
• આ બધું ઈન્ટરનેટ પર કરવું અઘરું છે. જો ‘હામે વારી’ પાર્ટીથી છેતરાયાં તો થઇ જાય લાખના બાર હજાર!
• આવું તો બધાં કરી શકે! એમોં શું ધાડ મારી! કાંઈક નવું કરવા જેવું હોય તો બોલો વડીલ!
• હવે આ ઉમરે નેટ પર વેપલો!...ઘણું મોડું થયું છે ભઈલા!
• ભાઈ, મારી પાસે ઝક્કાસ આઈડિયાઝ છે. પણ સાલું ડર લાગે છે કે કોઈ ચોરી જશે તો!?!?!
• આ નેટ પર ધંધો એટલે બધુંયે હાચુ બતાવું પડે નઈ?...પછી આપડી પ્રાઇવેસી જેવું રહે ખરું, ભૈશાબ!

 બોલો સાહેબો, હવે તમારું શું માનવું છે?